Mãi trân trọng và cảm phục người vào tâm bão
Mãi trân trọng và cảm phục người vào tâm bão
NGUYỄN VĂN LỢI
Đọc xong cuốn “Người vào tâm bão”, do nhà văn gấp lại để ngay ngắn trên bàn mà vẫn thấy băn khoăn như còn tiếc nuối những điều gì đó, rồi cứ nghĩ, nếu cuốn sách này được viết khi Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Tống Xuân Nhuận còn khỏe mạnh chắc sẽ có nhiều tình tiết chân thật, sống động, hấp dẫn người đọc hơn nữa. Vẫn biết cả cuộc đời công tác, chiến đấu, nhiều lần vào hang ổ kẻ thù, trực tiếp đối mặt với những tình huống hiểm nghèo nhưng chưa bao giờ ông nghĩ tới thời khắc vinh quang nhất của một cán bộ hoạt động trên mặt trận an ninh. Nhưng vẫn tiếc, lúc sinh thời ông không được trực tiếp đón nhận danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” - Một vinh dự lớn lao mà Đảng, Nhà nước và nhân dân dành cho cá nhân mình.
Nhìn vào trang bìa cuốn sách, tất cả những sự kiện gắn liền với những tháng năm hoạt động của ông trong “tâm bão” lại hiện lên như những thước phim với những cảnh quay quý giá nói về một thời lịch sử hào hùng của dân tộc, với những cán bộ chiến sĩ an ninh và những người dân yêu nước luôn đùm bọc, chở che cùng họ làm nên sự bình yên, rạng rỡ của Tổ quốc hôm nay.
Nghĩ về những điều này, lòng không khỏi bồi hồi, xúc động và trân trọng khi nhớ tới hình ảnh và những chiến công của người chiến sĩ an ninh Tống Xuân Nhuận, khi đối mặt với kẻ thù trong cả hai thời kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
Ông sinh ra trong một gia đình nông dân, cha làm nghề thuốc, chữa bệnh cứu giúp dân nghèo. Quê ông ở xã Trường Trung, huyện Nông Cống cũ, vùng đất chua mặn, chưa mưa đã lụt chưa nắng đã hạn. Câu ca “Được mùa Nông Cống sống mọi nơi” đã đủ nói lên những khó khăn, nhọc nhằn mà người dân vùng quê này đã bao đời phải gánh chịu. Trưởng thành, lớn lên trong một gia đình và vùng quê như vậy đã sớm tạo cho ông những phẩm chất tốt đẹp, bền bỉ, vững vàng trước sóng gió cuộc đời; thông cảm và sẵn sàng chia sẻ với những người yếu thế; cởi mở, hòa đồng với những người cùng cảnh ngộ.
Sau này, từng bước rèn luyện trưởng thành trong lực lượng công an cách mạng từ chiến sĩ rồi trở thành người cán bộ lãnh đạo, chỉ huy, những phẩm chất tốt đẹp đó càng được củng cố, phát huy trong công tác và trong chiến đấu. Ông giản dị, chân thành trong cuộc sống nhưng cũng hết sức nghiêm túc, cẩn trọng trong công việc. Ông luôn đánh giá đầy đủ tầm quan trọng của công tác quần chúng, chăm lo bồi dưỡng, xây dựng cơ sở, lựa chọn nhân cốt và tin tưởng vào lòng trung thành, sự nhiệt tình của cơ sở mình đã lựa chọn. Thực tế đã minh chứng, trong hầu hết các chiến công của ông và đồng đội ở đâu cũng in đậm dấu ấn sự cống hiến, hy sinh của những cơ sở cách mạng do ông gây dựng.
Đối với cán bộ, chiến sĩ cấp dưới, ông luôn tận tình chỉ bảo từng đường đi nước bước, nhất là trong công tác chuyên môn, nghiệp vụ. Ông đòi hỏi họ phải bình tĩnh, sáng suốt trong những tình huống hiểm nghèo; nhưng cũng gợi mở, khuyến khích họ mạnh dạn đưa ra cách đánh địch táo bạo, bất ngờ, hiệu quả; đồng thời cũng động viên kịp thời khi họ bi quan trước những tình huống khó khăn, bế tắc; khéo léo nhắc nhở kiềm chế những biểu hiện chủ quan, nóng vội. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào ông cũng hòa mình trong cuộc sống chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ, đồng cam cộng khổ, chia sẻ với họ những thiếu thốn cùng cực trong điều kiện chiến tranh, cùng họ đi vào nơi khó khăn, nguy hiểm nhất để nắm cho được âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù. Vì vậy, sau này khi được hỏi về tình cảm với ông, ai cũng coi ông như người thầy, người cha, người thủ trưởng mẫu mực trong cuộc đời chiến đấu của mình.
Một lòng một dạ trung thành, tận tuỵ với sự nghiệp cách mạng của Đảng, tuyệt đối tin tưởng ở thắng lợi cuối cùng và tương lai tươi sáng của dân tộc, ông sẵn sàng nhận bất cứ nhiệm vụ nào khi được cấp trên giao phó. Ở cương vị nào, dù khó khăn đến đâu ông cũng thể hiện rõ bản lĩnh vững vàng của người lãnh đạo, người chỉ huy, đưa ra những cách đánh mưu trí, linh hoạt, hiệu quả; liên tục tấn công, đặt kẻ thù trong thế bị động bất ngờ. Để có một phương án tác chiến tối ưu, chắc thắng, không bao giờ ông nề hà trước khó khăn, nguy hiểm, kể cả khi cận kề với lằn ranh sinh tử.
Khi được phân công tham gia vụ án chống bọn phản động thúc ép cưỡng bức đồng bào công giáo ở BL di cư vào Nam. Mặc dù mới chân ướt, chân ráo vào tiếp cận địa bàn, nhưng với sự nhạy cảm của một cán bộ an ninh có kinh nghiệm ông đã nắm được thông tin bọn phiến loạn đưa thuyền ra khơi móc nối, quan hệ với tàu chiến Pháp. Từ nguồn tin chính xác đó, ông đã đưa ra phương án tổ chức lực lượng của ta giả làm ngư dân, tiến hành vây bắt khống chế, thu hồi vũ khí, tài liệu buộc chúng phải khai ra âm mưu và kẻ cầm đầu vụ việc. Ngay sau đó, ông đã chủ động một mình, tay không vũ khí, qua vòng vây của bọn côn đồ được trang bị dao kiếm và đằng đằng sát khí vào tận tư dinh của trùm H - một tên phản động đầu sỏ.
Bằng những chứng cứ xác thực và lập luận sắc bén, ông buộc trùm H phải thả số bộ đội và giáo dân ra khỏi nơi chúng đang giam giữ, khống chế. Được sự giúp đỡ của cơ sở và quần chúng tích cực, bằng ý chí kiên cường, lòng dũng cảm và sự thông minh, sáng tạo trong chiến đấu chỉ trong một thời gian ngắn, các lực lượng của ta kết thúc thắng lợi vụ án BL, đưa bọn phản động ra trước pháp luật, trừng trị nghiêm minh bọn cầm đầu, đem lại lòng tin, lập lại cuộc sống bình yên cho nhân dân.
Sau này, khi tham gia chỉ huy đấu tranh làm tan rã tổ chức phản động “Đảng cách mạng quốc gia Việt Nam” do Lường Mạnh Huân cầm đầu, ông đã sáng suốt dùng chiến thuật “điệu hổ ly sơn”, đưa Lường Mạnh Huân và một số tên cầm đầu ra khỏi hang ổ để tổ chức lực lượng phục bắt.
Trong trận vây bắt nhóm biệt kích EROS, do nắm vững địa hình qua thông tin cung cấp của các lực lượng tại địa phương và phán đoán chính xác hướng di chuyển của bọn biệt kích, ông đã tổ chức kịp thời lực lượng truy lùng và lực lượng đón lỏng, đưa chúng vào thế trận ta giăng sẵn và kết thúc thắng lợi vụ án. Cuối năm 1967, ông được tăng cường cho Mặt trận Thừa Thiên Huế, vào đến nơi, được giao giữ chức Phó ban An ninh Thừa Thiên Huế khi tình hình đang diễn biến hết sức phức tạp. Sau những ngày đầu bị động, lúng túng địch đã tăng cường lực lượng phản công lại ta trên toàn tuyến, nhiều cơ sở của ta bị vỡ do bọn chiêu hồi, Việt gian chỉ điểm. Trước tình hình đó, ông đã không quản hiểm nguy, vượt qua bom đạn và sự rình rập của kẻ thù về Hương Thủy, nằm hầm bí mật cả tuần để nắm bắt, theo dõi hoạt động của địch, chỉ đạo lực lượng an ninh ở lại bám sát cơ sở, thu thập thông tin, chuẩn bị phương án tác chiến.
Sau này, được phân công trực tiếp phụ trách Hương Trà, nhận thức sâu sắc Hương Trà là địa bàn nóng, có vị trí quan trọng, nằm trên đường tiến công cũng như đường rút lui chiến lược của quân ta trên cánh Bắc Huế, ông không quản hiểm nguy dành nhiều thời gian công sức điều tra, nghiên cứu chỉ đạo lực lượng an ninh phối hợp với các lực lượng đứng chân trên địa bàn làm tốt công tác dân vận, củng cố lại cơ sở, giữ vững lòng tin của nhân dân; nắm chắc thời cơ ra tay tiêu diệt bọn phản cách mạng nhân cơ hội ngóc đầu dậy; chủ động chuẩn bị lương thực, thuốc men, vận động cơ sở xây dựng hầm bí mật tạo chỗ đứng chân cho cán bộ về trực tiếp chỉ đạo phong trào.
Giữa lúc kẻ thù bao vây, khủng bố, lập ấp chiến lược tách dân ra khỏi cách mạng, ngăn chặn mọi nguồn cung cấp lương thực, thuốc men đối với quân ta, ông luôn gắn bó với anh em cán bộ chiến sĩ, đồng cam cộng khổ, chịu đựng thiếu đói, luồn sâu nắm vững thủ đoạn hoạt động của địch, đưa ra phương án tác chiến phù hợp bảo vệ được tính mạng của nhân dân và cán bộ chiến sĩ, tiêu diệt được kẻ thù với hiệu quả cao nhất. Kết quả trận đánh tiêu diệt đại đội Bảo an 223 - “đại đội ăn thịt người”; trận lực lượng an ninh dùng mìn tự tạo diệt máy bay, tiếp theo là trận đội trinh sát H3 phối hợp với bộ đội tập kích vào Ấp chiến lược Đập Hạ (nơi bọn địch vẫn rêu rao là Ấp chiến lược loại A, trong ngoài không có Việt cộng); rồi các trận đánh do đội trinh sát vũ trang H4 thực hiện; trận đánh đồn O Ồ khai thông “hành lang”, mở đường máu nối hậu cứ của ta.
Từ vùng núi xuống đồng bằng... và nhiều trận đánh khác dưới sự chỉ đạo của ông không chỉ gây thiệt hại lớn cho kẻ thù, làm cho chúng hoang mang lo sợ, không còn dám ngang nhiên tác oai, tác quái; mà còn góp phần quan trọng mở ra thế tiến công chiến lược của ta.
Cùng với việc chủ động trực tiếp tấn công kẻ thù, ông luôn quan tâm tâm vận dụng kiến thức nghiệp vụ an ninh để phân hóa, tác động vào tư tưởng, tình cảm của những tên phản động ngoan cố. Nổi lên, như vụ ông tương kế tựu kế dùng thư giả gây nghi ngờ lẫn nhau trong nội bộ địch, vô hiệu hóa tác dụng của Lê Kim Chèo - một tên chiêu hồi, nổi tiếng gian ác, có nhiều mưu mô thâm độc, đã gây nhiều tổn thất cho phong trào cách mạng - buộc hắn phải tự sát. Ông cũng đã cùng trinh sát vượt qua vùng giáp ranh dày đặc cạm bẫy của bọn mật vụ, cảnh sát chìm nổi về Trúc Lâm, Hưng Long tiếp cận, thuyết phục gia đình Trần Cương - một tên nhân viên CIA, được đào tạo tại Mỹ. Bằng sự hiểu biết sâu sắc về truyền thống yêu nước, thương nòi của người Việt Nam và những lời lẽ thuyết phục đầy tính nhân văn, ông đã tác động cảm hóa được bố mẹ và bản thân Trần Cương. Buộc Trần Cương phải chuyển biến, tìm cách thông tin cho ta biết những phần tử bị địch bắt, không chịu được tra tấn, khủng bố đã chiêu hồi.
Đọc những dòng hồi ức được kể lại từ những nhân chứng sống, từng là đồng đội, là cấp dưới đã một thời vào sinh ra tử cùng ông trên Mặt trận Thừa Thiên Huế với những lời lẽ chân thành, mộc mạc, những tình cảm hết sức sâu sắc, nể phục và kính trọng dành cho ông, ta càng tự hào về tấm gương, nhân cách của Đại tá, Anh hùng Tống Xuân Nhuận; cảm phục về lòng dũng cảm, ý chí kiên cường của những người đã cùng ông đối mặt với kẻ thù, không sợ hy sinh, không ngại gian khó trong chiến tranh, hiện đang sống một cuộc sống dung dị, đời thường. Điều để lại dấu ấn không thể phai mờ trong mỗi câu chuyện về cuộc đời chiến đấu, công tác của ông là ở đâu cũng in đậm những hình ảnh hy sinh, cống hiến của những con người hết sức bình thường, dung dị, lạc quan trong cuộc sống nhưng lại vô cùng bình tĩnh, can trường, bản lĩnh khi đối mặt với hiểm nguy. Những cái tên như bà Vấn, anh Tam, bà Tư (trong vụ BL); mẹ Ngô Thị Em (một cơ sở trung kiên tại Hương Thủy, bị kẻ thù bắn chết ngay trên miệng hầm bí mật tại nhà mình); Hoàng Thế Đoàn (đội Phó Trinh sát vũ trang, sau này là Phó ban An ninh Hương Trà), Hoàng Thức Bảo (phụ trách Đội Trinh sát vũ trang H3), Nguyễn Tương Lai (Đội trưởng Trinh sát vũ trang H4), rồi sự hy sinh của Nguyễn Văn Hùng (Phó ban An ninh, Đội Trưởng Trinh sát vũ trang huyện Hương Trà); cô giao liên mới tròn hai mươi tuổi Trương Thị Chiến; sự hy sinh anh dũng của các chị Nguyễn Thị Chồn, Nguyễn Thị Cúc khi bị địch lật hầm bí mật ở La Chữ; Đại úy lái xe Đỗ Hồng Chiên... và nhiều tên tuổi khác.
Khi nói tới những tên đất, tên người gắn với cuộc đời và sự nghiệp của anh hùng lực lượng vũ trang Tống Xuân Nhuận, lòng mỗi người chúng ta không khỏi bồi hồi, xúc động khi nhớ tới buổi ông chia tay với vợ con, gia đình và quê hương trước khi vào chiến trường Thừa Thiên Huế. Hình ảnh của người vợ tần tảo, cần cù trên đồng ruộng quê nhà để nuôi năm người con đang tuổi ăn, tuổi lớn đã bao lần hiện lên trong tâm tưởng ông suốt chín năm trực tiếp đối mặt với kẻ thù. Quê hương, gia đình - đó là nơi ông gửi gắm tình thương yêu, niềm hy vọng cũng là hậu phương tuy bé nhỏ nhưng chắc chắn giúp ông tin tưởng, dành toàn bộ tâm huyết cho cuộc chiến đấu.
Công sức, trí tuệ và cả xương máu của những con người rất đỗi bình thường đó đã góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của dân tộc, đưa non sông Việt Nam về một mối. Tên tuổi của các anh, các chị còn sáng mãi cùng lịch sử vẻ vang của lực lượng an ninh, công an nhân dân Việt Nam.
Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Tống Xuân Nhuận đã rời bỏ cõi trần về miền cực lạc, từ nơi cao xa đó không biết ông có còn nghe được những điều đồng đội nói về mình và sự đánh giá của Đảng, Nhà nước đối với cá nhân mình hay không! Nhưng tất cả những điều ông đã làm được và để lại là những bài học, những di sản hết sức quý báu, là niềm vinh dự to lớn với quê hương và lực lượng Công an Thanh Hóa.
Suốt cuộc đời công tác và chiến đấu, ông luôn trung thành với Đảng, với lý tưởng cách mạng mà mình đã lựa chọn. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào ông cũng sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được cấp trên giao phó với ý thức trách nhiệm và hiệu quả cao nhất.
Là người sống nhân ái, nhân tình, ông luôn tin vào mặt tốt của con người, quan tâm khơi gợi những điều lương thiện tốt đẹp (dù đó là điều nhỏ nhất còn lại) trong mỗi con người. Bằng sự chân thành, nhân nghĩa trong ứng xử, ông đã gây dựng được những cơ sở vững chắc, những nhân cốt trung kiên trong lòng địch, sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ cách mạng. Dù bận trăm công nghìn việc nhưng không bao giờ ông quên những người đã giúp đỡ, gắn bó với mình trong công việc. Trong điều kiện hoạt động của công tác an ninh, làm thế nào để tổ chức biết, tri ân xứng đáng với những cống hiến, hy sinh của họ? Đó là câu hỏi từng nhiều đêm làm ông phải trăn trở.
Với đức tính chân thành, mộc mạc, giản dị ông sống chan hòa với anh em đồng đội. Đối với cán bộ chiến sĩ dưới quyền ông coi họ như con em trong gia đình. Trong hoàn cảnh gay go, ác liệt ông quan tâm, động viên, giúp họ giữ vững niềm tin vào ngày toàn thắng. Khi toàn mặt trận khó khăn, thiếu đói, ông chia sẻ với họ từng viên thuốc, hạt gạo, củ sắn. Ông tận tình bày vẽ chỉ bảo cho cấp dưới của mình những kinh nghiệm, kiến thức xử lý các tình huống cụ thể. Trước khi đưa ra quyết định cuối cùng đối với những vấn đề quan trọng trong một trận đánh, ông thường chủ động bàn bạc, gợi mở, khuyến khích cấp dưới mạnh dạn đưa ra kiến nghị cụ thể. Với cách cư xử như người cha bàn với con mình những việc phải làm khi bước vào một vụ gieo trồng mới, ông đã tạo ra cơ hội để cấp dưới của mình thể hiện ý thức trách nhiệm, sự sáng tạo, tính độc lập và quyết đoán trong thực thi nhiệm vụ.
Ông là người giản dị, sẻ chia, rộng mở trong cuộc sống nhưng lại rất nguyên tắc, nghiêm túc, quyết đoán trong công việc. Những quyết định của ông đối với một phương án, một trận đánh bao giờ cũng được cân nhắc kỹ càng trên cơ sở nắm bắt, đánh giá đầy đủ âm mưu, thủ đoạn của kẻ địch; đồng thời dự tính tới những tình huống bất ngờ, xấu nhất có thể xảy ra, làm tổn thất tới lực lượng của ta. Nhằm bảo đảm chắc thắng cho từng trận đánh, đã nhiều lần ông bất chấp hiểm nguy tự mình đột nhập vào nơi “tâm bão”, nơi có đầy cạm bẫy đang rình rập. Điều đáng nói ở đây là tất cả những lần từ “tâm bão” trở ra như vậy, ông đều mang về những thắng lợi trọn vẹn - Những thắng lợi xuất phát từ phẩm chất, bản lĩnh và sự nhạy bén của một cán bộ an ninh đã được rèn luyện qua biết bao khó khăn, thách thức trong cuộc cách mạng vĩ đại của dân tộc.
Khi những dòng chữ cuối cùng của bài viết này hiện trên bàn phím cũng là khi cả nước đang náo nức hướng tới Kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9; đồng thời là dịp kỷ niệm ngày truyền thống của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Trong những ngày vui trọng đại này xin gửi tới hương hồn Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Tống Xuân Nhuận, những người đồng đội đã từng vào sinh ra tử cùng ông trên mặt trận Trị Thiên Huế bài viết với tất cả tấm lòng trân trọng và cảm phục sâu sắc nhất.
N.V.L